السيد الطباطبائي ( مترجم : شيروانى )
384
ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى )
مطول و در فقه كتاب شرح لمعه و مكاسب و در اصول كتاب معالم و قوانين و رسائل و كفايه و در منطق كبرى و حاشيه و شرح شمسيه و در فلسفه كتاب شرح اشارات و در كلام كتاب كشف المراد را خواندم و به همين ترتيب دروس متن ( در غير فلسفه و عرفان ) خاتمه يافت . سال 1304 براى تكميل تحصيلات خود عازم حوزهء نجف گرديدم و به مجلس درس مرحوم آية اللّه آقاى شيخ محمد حسين اصفهانى حاضر شدم يك دورهء خارج اصول كه تقريبا شش سال طول كشيد و چهار سال نيز خارج فقه معظم له را درك نمودم و همچنين هشت سال در خارج فقه مرحوم آية اللّه نائينى و يك دورهء خارج اصول معظم له حضور يافتم و كمى نيز به خارج فقه مرحوم آية اللّه آقاى سيد ابو الحسن اصفهانى رفتم . كليات علم رجال را نيز پيش مرحوم آية اللّه حجت كوه كمرى رفتم . در فلسفه نيز به درس حكيم و فيلسوف معروف وقت مرحوم آقا سيد حسين بادكوبى موفق شدم . در ظرف شش سال كه پيش معظم له تلمذ مىكردم منظومهء سبزوارى و اسفار و مشاعر ملا صدرا و دوره شفاى بو على و كتاب اثولوجيا و تمهيد ابن تركه و اخلاق ابن مسكويه را خواندم . مرحوم بادكوبى از فرط عنايتى كه به تعليم و تربيت نويسنده داشت براى اين كه مرا به طرز تفكر برهانى آشنا ساخته به ذوق فلسفى تقويت بخشد امر فرمود كه به تعليم رياضيات پردازم . در امتثال امر معظم له به درس مرحوم آقا سيد ابو القاسم خوانسارى كه رياضيدان زبردستى بود حاضر شدم و يكدوره حساب استدلالى و يكدوره هندسه مسطحه و فضايى و جبر استدلالى از معظم له فراگرفتم . سال 1314 در اثر اختلال وضع معاش ناگزير به مراجعت شده به زادگاه اصلى خود ( تبريز ) برگشتم و ده سال و خوردهاى در آن سامان به سر بردم كه حقا بايد اين دوره را در زندگى خود دورهء خسارت روحى بشمارم . زيرا در اثر گرفتارى ضرورى به معاشرت عمومى وسيلهء تأمين معاش ( كه از مجراى فلاحت بود ) از تدريس و